Dołącz do czytelników
Brak wyników

Strefa szefa

9 grudnia 2021

NR 36 (Listopad 2021)

Sztuka podejmowania menedżerskich decyzji w świetle najnowszych badań

0 219

Decyzje mają fundamentalny wpływ na nasze życie, kształtują to, kim jesteśmy, stanowią wyraz naszych wartości, przekonań, zasad i priorytetów. Decyzje menedżerskie wpływają na kierunek rozwoju biznesu, kształtowanie się relacji w zespole, wizerunek firmy. W zasadzie można rzec, iż to, kim jesteśmy i kim się stajemy, jest konsekwentnym wynikiem naszej umiejętności podejmowania decyzji.

Jeśli prowadzisz firmę, najprawdopodobniej, na początku drogi miałeś do podjęcia bardzo dużo decyzji – począwszy od jej nazwy, wyboru logo, ustalenia miejsca siedziby, wystroju wnętrza do kolejnych decyzji, które okazywały się coraz donioślejsze – opracowanie kierunku rozwoju biznesu, misji i wizji firmy, strategii sprzedażowej, strategii rozwoju. Być może, przyszedł moment podjęcia decyzji o wyborze kandydata, zatrudnieniu pracownika, a później także o zwolnieniu go. Jednak nie wszystkie postanowienia mamy możliwość podejmować w zaciszu biura, w spokoju przeanalizować opcje i dokonać wyboru.
 

POLECAMY

CIEKAWOSTKA: 
Instytut badawczy PwC przeprowadził badania, które potwierdziły, iż przedsiębiorcy podejmują ok. 70 decyzji dziennie, przy okazji wykonywania ok. 139 zadań tygodniowo. Ponadto, oszacowano czas podejmowania decyzji i uznano, iż ponad połowę z tych nich przedsiębiorcy podejmowali w czasie nie dłuższym niż 9 minut. Tylko 12% decyzji zajęło im nie mniej niż 60 minut.


Proces podejmowania decyzji

Każdego dnia pojawiają się sytuacje, w których podejmujemy błyskawiczne, mniejszej lub większej wagi decyzje. Analizujemy, czy podjąć współpracę z danym podmiotem, jak rozpatrzyć reklamację, czy podwyższyć ceny usług, czy zainwestować lub wycofać się z projektu. Można rzec, iż proces wyboru rozgrywa się w tle, a nasz mózg podejmuje decyzje niemalże nieustannie.
Psychologia podejmowania decyzji jest niezwykle fascynująca, ponieważ odnosi się do mechanizmów, których nie jesteśmy w dużej mierze świadomi. Stanowi o tym choćby to, iż nasz mózg dokonuje wyborów na 11 sekund, zanim je sobie uświadomimy oraz zakomunikujemy otoczeniu. Profesor Joel Pearson z Uniwersytetu Południowej Walii przeprowadził eksperyment, w którym udowodnił, iż nieświadoma aktywność mózgu determinuje nasze wybory na długo przed tym, zanim zdamy sobie z nich sprawę. Potwierdzają to sytuacje zagrożenia, w których rzeczywiście podejmujemy decyzje oparte na wcześniejszych wyborach, które zostawiły swój ślad. Im silniejszy ślad myślowy, tym mózg bardziej jest skłonny wybrać tę opcję, gdyż decyzja ta została wzmocniona wcześniejszą aktywnością mózgu. Zastanów się np., czy znajdując się w niebezpiecznej sytuacji podczas jazdy samochodem, „decydujesz”, co zrobić, czy Twój mózg podejmuje decyzję o tym, co zrobisz, zanim wykonasz manewr? W rzeczywistości tych kilkanaście sekund to jedyny czas na ZMIANĘ decyzji, a nie na jej podjęcie.
 

CIEKAWOSTKA: 
Wiele mechanizmów psychologicznych rozgrywających się w mózgu podczas podejmowania decyzji odbywa się „w tle” funkcjonowania naszego umysłu. Niektóre procesy zachodzą w naszej podświadomości na kilkanaście sekund wcześniej, zanim głośno zakomunikujemy swój wybór.


Aspekt poznawczy, emocjonalny oraz motywacyjny

W procesie podejmowania decyzji istotne znaczenie mają aspekty: poznawczy, emocjonalny i motywacyjny. Jest to umiejętność kluczowa z adaptacyjnego punktu widzenia. Aby podejmować trafne wybory, potrzebujemy rozwiniętej zdolności integrowania informacji sensorycznych, osobistej motywacji oraz wiedzy dotyczącej potencjalnych konsekwencji, wynikających z poszczególnych wariantów.
 

Podejmowanie decyzji a zagrożenie bądź niepewność: 
Podejmowanie decyzji w sytuacji zagrożenia lub niepewności wymaga rozwoju szczególnego rodzaju umiejętności, takich jak np.:
  • zdolność integrowania informacji sensorycznych, 
  • osobista motywacja,
  • wiedza dotycząca potencjalnych konsekwencji poszczególnych wariantów.


Jako mediator i negocjator często pracuję w przestrzeni niepewności, zagrożenia, a także braku lub niepełnej możliwości dostępu do wszelkich niezbędnych informacji. Pracując z menedżerami, obserwuję, w jaki sposób człowiek podchodzi do podejmowania decyzji biznesowych w sytuacji stresu i konfliktu interesów. Zauważam, że w wielu przypadkach menedżerowie dokonują wyborów innych, niż pierwotnie zakładali. Niekiedy, zamiast obraną strategią, kierują się intuicją. Innym razem podejmują daną decyzję, obawiając się utraty kontraktu lub kierując się potencjalną możliwością nawiązania współpracy. Sformułowałam sporo wniosków na temat strategii podejmowania kluczowych i trafnych decyzji – w niniejszym artykule podzielę się kilkoma z nich.
Ile czasu przeznaczasz na rzetelne zebranie informacji i przygotowanie się do podjęcia kluczowych decyzji? Zawodowy negocjator przeznacza ok. 80% czasu na przygotowania do negocjacji. Dzięki temu podejmowanie decyzji biznesowych staje się procesem strategicznym, uwzględniającym ryzyko.
Ponieważ wiemy już, że nasze wybory są zdeterminowane wcześniejszą aktywnością mózgu, to jedną z istotnych kwestii staje się zdobywanie wiedzy w obszarach, w których stajemy się decydentami. Wybór mądrych źródeł, nauka na biografiach znanych osób i historiach innych biznesów, zapoznawanie się z najnowszymi badaniami naukowymi i możliwymi przykładami rozstrzygnięć oraz ich konsekwencji poszerza naszą percepcję o nowe rozwiązania. Pobudzanie aktywności mózgu w konkretnych obszarach decyzyjnych umożliwia stworzenie pewnych świadomych wyobrażeń, do których mózg może powrócić w chwili dokonywania wyboru. Rozmowy z ekspertami, czytanie fachowej literatury i biografii, udział w szkoleniach i treningi mentalne to dowolne formy rozwoju, które z pewnością rozwiną Twoją zdolność podejmowania trafnych menedżerskich decyzji. Twoje błędy stanowią dla mózgu źródło cennych wspomnień, do których może się odwołać w procesie podejmowania decyzji.

Uczymy się na swoich błędach

Wyniki badań udowadniają jednak, że dużo skuteczniej uczymy się na swoich błędach, niż na cudzych (szczególnie interesujące w tym obszarze są badania neurologa Markusa Ullspergera). Im większe zasoby doświadczeń związanych ze wspomnieniami uruchamiają się w naszym mózgu w trakcie procesu decyzyjnego, tym skuteczniej uczy się on rozpoznawania błędów w przyszłości. Szczególne znaczenie ma w tym procesie wyobrażenie sobie konsekwencji decyzji oraz określenie ewentualnych korzyści, które z nich wynikają. Reakcja mózgu na popełnienie błędu porównywalna jest do emocji utożsamianych podczas wymierzania kary. Jako że naturalnie nie chcemy odczuwać dyskomfortu związanego z popełnieniem błędu, nasza głowa przeznacza sporo energii na wyszukiwanie sprzeczności i natychmiast nas o tym informuje (naukowcy odkryli zespoły komórek mózgowych w kresomózgowiu odpowiedzialnych za ich wyszukiwanie). Zatem warto analizować swoje błędy, aby korzystać ze wspomnień i wesprzeć nasz mózg w procesie podejmowania trafnych decyzji.

Słuchaj swojej intuicji

Często nasze ciało informuje nas jako pierwsze o potencjalnym zagrożeniu,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Nowa Sprzedaż"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych
  • Dostęp do czasopisma w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy